So sánh chi tiết ISO 9001:2026 và ISO 9001:2015, những thay đổi doanh nghiệp cần biết

So với phiên bản ISO 9001:2015, phiên bản mới ISO 9001:2026 tiếp tục duy trì nền tảng của hệ thống quản lý chất lượng, đồng thời làm rõ và điều chỉnh một số yêu cầu liên quan đến vai trò lãnh đạo, văn hóa chất lượng và hành vi đạo đức, định hướng chiến lược, rủi ro và cơ hội, quản lý sự thay đổi, nhận thức và thông tin dạng văn bản. Do đó, doanh nghiệp đang áp dụng ISO 9001:2015 không mặc định phải xây dựng lại toàn bộ hệ thống, mà cần xác định các yêu cầu thay đổi và đánh giá mức độ tác động đến hệ thống quản lý chất lượng hiện tại.

1. ISO 9001:2026 và ISO 9001:2015 khác nhau như thế nào?

ISO 9001:2026 tiếp tục kế thừa nền tảng của ISO 9001:2015, bao gồm cách tiếp cận theo quá trình, chu trình PDCA, tư duy dựa trên rủi ro và định hướng cải tiến. Cấu trúc chính của tiêu chuẩn vẫn được tổ chức theo các Điều từ 1 đến 10.

Điểm khác biệt chủ yếu của phiên bản 2026 nằm ở việc điều chỉnh, sắp xếp lại và làm rõ một số yêu cầu, thay vì thay đổi hoàn toàn mô hình hệ thống quản lý chất lượng.

Các nhóm thay đổi đáng chú ý gồm:

• Lãnh đạo và cam kết: Điều 5.1.1 được sắp xếp lại và bổ sung nội dung về thúc đẩy văn hóa chất lượng và hành vi đạo đức.
• Chính sách chất lượng: làm rõ hơn mối liên hệ với bối cảnh và định hướng chiến lược của tổ chức.
• Rủi ro và cơ hội: Điều 6.1 được tổ chức lại thành các nội dung về xác định rủi ro và cơ hội, hành động giải quyết rủi ro và hành động giải quyết cơ hội.
• Quản lý sự thay đổi: Điều 6.3 bổ sung nội dung về theo dõi, đánh giá hiệu lực, truyền đạt và xem xét kết quả của thay đổi.
• Nhận thức: Điều 7.3 bổ sung nội dung về văn hóa chất lượng và hành vi đạo đức.
• Xem xét của lãnh đạo: Điều 9.3.2 được điều chỉnh về các nội dung đầu vào của xem xét lãnh đạo.
• Phụ lục A: được sửa đổi để làm rõ các yêu cầu của ISO 9001:2026; Phụ lục B của ISO 9001:2015 được loại bỏ.

Nhìn chung, những thay đổi này hướng đến việc làm rõ cách tổ chức hiểu và áp dụng các yêu cầu của hệ thống quản lý chất lượng trong bối cảnh hoạt động thực tế.

2. Bảng so sánh ISO 9001:2015 và ISO 9001:2026

ISO 9001:2026 kế thừa từ ISO 9001:2015, được điều chỉnh để phù hợp với định hướng phát triển:

ISO 9001:2026 vì vậy không phải là một hệ thống hoàn toàn mới, tổng thể các thay đổi của tiêu chuẩn là tương đối hạn chế, do đó tác động thực tế có thể khác nhau tùy bối cảnh và mục tiêu của từng tổ chức.

3. Những thay đổi đáng chú ý đối với doanh nghiệp

3.1. Lãnh đạo, văn hóa chất lượng và hành vi đạo đức

ISO 9001:2026 bổ sung nội dung thúc đẩy văn hóa chất lượng và hành vi đạo đức vào yêu cầu về lãnh đạo và cam kết. Điểm này làm rõ hơn vai trò của lãnh đạo trong việc tạo môi trường hỗ trợ hiệu lực của hệ thống quản lý chất lượng. Văn hóa chất lượng được đề cập trong mối liên hệ với các giá trị, thái độ và thực hành được chia sẻ trong tổ chức. Doanh nghiệp đang áp dụng ISO 9001:2015 vì vậy cần xem xét cách các nội dung này được thể hiện trong hoạt động lãnh đạo, nhận thức và vận hành hệ thống.

3.2. Annex A và thông tin dạng văn bản

ISO 9001:2026 sửa đổi Phụ lục A nhằm cung cấp các nội dung làm rõ về yêu cầu của tiêu chuẩn. Đây là phần thông tin hỗ trợ việc hiểu và áp dụng yêu cầu, không phải một bộ yêu cầu chứng nhận riêng. Trong khi đó, Phụ lục B của ISO 9001:2015 được loại bỏ. Các yêu cầu về thông tin dạng văn bản vẫn được duy trì nhưng một số nội dung được làm rõ, trong đó có cách diễn đạt liên quan đến việc thông tin dạng văn bản phải sẵn có.

3.3. Chính sách chất lượng, định hướng chiến lược và rủi ro, cơ hội

ISO 9001:2026 làm rõ hơn mối liên hệ giữa chính sách chất lượng với bối cảnh và định hướng chiến lược của tổ chức. Đồng thời, Điều 6.1 được tổ chức lại thành ba nhóm nội dung: xác định rủi ro và cơ hội; hành động giải quyết rủi ro; và hành động giải quyết cơ hội. Cách cấu trúc này giúp doanh nghiệp phân biệt rõ hơn giữa việc nhận diện các yếu tố cần xem xét và các hành động tương ứng. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng ISO 9001:2026 bắt buộc doanh nghiệp phải xây dựng hai hệ thống hoặc hai quy trình quản lý độc lập cho rủi ro và cơ hội.

3.4. Quản lý sự thay đổi và nhận thức

Điều 6.3 của ISO 9001:2026 bổ sung các nội dung về theo dõi và đánh giá hiệu lực của thay đổi, truyền đạt thay đổi và xem xét kết quả của thay đổi. Điều 7.3 cũng bổ sung nội dung về văn hóa chất lượng và hành vi đạo đức trong yêu cầu về nhận thức. Với doanh nghiệp, những thay đổi này nhấn mạnh hơn việc không chỉ hoạch định thay đổi mà còn xem xét kết quả và hiệu lực của thay đổi sau khi thực hiện.

👉 Xem thêm: Lộ trình chuyển đổi ISO 9001:2026 | Hướng dẫn chi tiết

4. ISO 9001:2015 có còn được sử dụng trong giai đoạn chuyển tiếp?

ISO 9001:2015 vẫn được sử dụng trong giai đoạn chuyển tiếp 3 năm sang ISO 9001:2026 theo các yêu cầu chuyển tiếp áp dụng cho hoạt động chứng nhận. Trong khoảng thời gian này, các tổ chức đang được chứng nhận theo ISO 9001:2015 có thể thực hiện đánh giá chuyển đổi sang phiên bản 2026 theo kế hoạch với tổ chức chứng nhận.

4.1. Mốc thời gian doanh nghiệp cần lưu ý

Doanh nghiệp cần lưu ý 2 mốc thời gian quan trọng trong quá trình chuyển đổi chứng nhận ISO 9001:2026:

• 31/03/2028: Ngừng cấp mới chứng nhận ISO 9001:2015. Từ thời điểm này, mọi chứng nhận mới hoặc cấp lần đầu bắt buộc phải theo chuẩn ISO 9001:2026.
• 30/09/2029: Kết thúc giai đoạn chuyển đổi ISO 9001:2026. Đến thời điểm này, các chứng nhận ISO 9001:2015 phải được chuyển đổi sang phiên bản 2026; chứng nhận theo phiên bản cũ không được tiếp tục duy trì hiệu lực sau ngày 30/09/2029. 

4.2. Đánh giá chuyển đổi được thực hiện như thế nào?

Doanh nghiệp không nhất thiết phải thực hiện một cuộc đánh giá hoàn toàn tách biệt, đánh giá chuyển đổi có thể được thực hiện cùng với:

• Đánh giá giám sát;
• Đánh giá chứng nhận lại hoặc đánh giá chuyển đổi riêng.

Nội dung đánh giá chuyển đổi bao gồm việc xem xét các yêu cầu đã thay đổi của ISO 9001:2026, những thay đổi trong bối cảnh của tổ chức và nhu cầu điều chỉnh hệ thống quản lý. Thời gian đánh giá bổ sung, phụ thuộc vào mức độ thay đổi của hệ thống và phương thức thực hiện đánh giá. Doanh nghiệp cần  trao đổi với tổ chức chứng nhận để xác định thời điểm và phương thức chuyển đổi phù hợp.

Kết luận

ISO 9001:2026 tiếp tục kế thừa nền tảng của ISO 9001:2015 nhưng làm rõ một số yêu cầu quan trọng. Đối với doanh nghiệp đang áp dụng ISO 9001:2015, việc chuyển sang phiên bản 2026 không đồng nghĩa với xây dựng lại toàn bộ hệ thống. Doanh nghiệp cần xác định những yêu cầu thay đổi, đánh giá mức độ tác động và thực hiện các điều chỉnh cần thiết trong thời gian chuyển tiếp.

Liên hệ ngay IOSIN để được tư vấn về lộ trình chuyển đổi nhanh chóng và phù hợp với doanh nghiệp