Sáng ngày 18/05/2026, tại Hội trường tầng 4, Trụ sở Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (số 19 Duy Tân, Cầu Giấy, Hà Nội), Tọa đàm với chủ đề Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam trong kiến tạo mô hình tăng trưởng mới đã chính thức diễn ra. Đây là sự kiện trọng tâm nhằm chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, thu hút sự tham gia của đông đảo đại diện lãnh đạo các tổ chức hội thành viên và tổ chức trực thuộc trên toàn quốc bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại tọa đàm.
Tại tọa đàm, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phát biểu diễn văn chào mừng sự kiện. Chương trình cũng ghi nhận các bài chia sẻ từ đại diện Lãnh đạo Liên hiệp Hội địa phương và Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam về những đóng góp trong việc thực hiện các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và Trung ương.

GS, TS. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phát biểu khai mạc tọa đàm
Đóng góp vào nội dung chuyên môn của diễn đàn, Tiến sĩ Lê Anh Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học và Đổi mới sáng tạo (IOSIN) đã trình bày bài tham luận chuyên đề về Phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện năng suất, chuyển đổi số và phát triển bền vững.
Áp lực nâng cấp năng lực cạnh tranh của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa
Báo cáo tham luận của IOSIN chỉ rõ tính đến hết năm 2025, toàn nền kinh tế có khoảng 1,02 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Trong số đó, lực lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tỷ lệ hơn 97%, đóng góp tới gần 45% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và tạo việc làm ổn định cho hơn 16 triệu lao động. Dù giữ vai trò nòng cốt đối với sinh kế địa phương, năng lực quản trị của khối doanh nghiệp này lại không đồng đều. Nhiều đơn vị hiện vẫn vận hành dựa trên kinh nghiệm cá nhân, quy trình nội bộ chưa được chuẩn hóa và thiếu hụt hệ thống dữ liệu quản trị cần thiết.
Về năng suất lao động, số liệu từ Cục Thống kê Việt Nam cho thấy năng suất lao động toàn nền kinh tế năm 2024 theo giá hiện hành đạt 221,9 triệu VND/lao động, tương đương khoảng 9.182 USD/lao động. Để cải thiện chỉ số này và nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững, doanh nghiệp đang gặp phải bốn điểm nghẽn lớn bao gồm quy trình chưa chuẩn hóa, thiếu công cụ đo lường chi phí và chất lượng, nguồn lực máy móc vật tư chưa tối ưu, cùng năng lực liên kết chuỗi cung ứng còn yếu.
Trong khi đó, lộ trình hội nhập đặt ra các mục tiêu rất thách thức: tỷ trọng kinh tế số phải đạt 20% GDP vào năm 2025 và tăng lên 30% GDP vào năm 2030. Ngoài ra, cam kết phát thải ròng bằng không (Net Zero) vào năm 2050 cùng việc áp dụng chính thức Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon CBAM của Liên minh Châu Âu từ năm 2026 đang tạo ra những rào cản xanh bắt buộc về tiết kiệm năng lượng, quản lý chất thải và chứng nhận nguồn gốc xuất xứ.
TS. Lê Anh Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học và Đổi mới sáng tạo (IOSIN) trình bày tham luận tại tọa đàm
Định hướng giải pháp hỗ trợ chuyên biệt và vai trò điều phối đa bên
Trước thực trạng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp còn phân mảnh, thiếu tính điều phối chặt chẽ và các chương trình can thiệp chủ yếu thiên về đào tạo lý thuyết hơn là tư vấn thực hành, IOSIN đề xuất một chiến lược tiếp cận hoàn toàn mới. Theo đó, các tổ chức hỗ trợ cần thực hiện sự dịch chuyển mạnh mẽ từ phương thức cung cấp giải pháp đại trà, thụ động sang mô hình tư vấn và thiết kế giải pháp chuyên biệt dựa trên khó khăn thực tế của từng doanh nghiệp.
Chương trình hành động mới sẽ tập trung trực tiếp vào việc khỏa lấp lỗ hổng năng lực nội tại, giúp doanh nghiệp định vị rõ lộ trình cải tiến: biết rõ cần phải đo lường chỉ số gì, cải tiến ở khu vực nào, triển khai bằng công cụ gì và duy trì hiệu quả ra sao. Các giải pháp hỗ trợ sẽ được thiết kế tích hợp đồng bộ giữa ba mục tiêu: Số hóa quy trình, Xanh hóa sản xuất và tuân thủ các Tiêu chuẩn về an toàn, bình đẳng lao động.
Để hiện thực hóa định hướng này và đưa các chính sách hỗ trợ như Bộ tứ nghị quyết chiến lược (Nghị quyết 57, 59, 66, 68) đi vào thực tế, bài tham luận nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về một mô hình hợp tác đa bên hiệu quả. Mô hình này đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ giữa bốn chủ thể: Cơ quan nhà nước, Nhà khoa học, Doanh nghiệp và Tổ chức hỗ trợ.
Trong mạng lưới liên kết đó, VUSTA đóng vai trò là trung tâm kết nối hệ sinh thái tri thức và đổi mới sáng tạo quốc gia, điều phối đa nguồn lực chuyên gia. Đồng hành với vai trò là đơn vị tư vấn thực hành chuyên sâu, Viện Khoa học và Đổi mới sáng tạo (IOSIN) cam kết cung cấp các công cụ chẩn đoán nhu cầu chuẩn xác, hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp tại hiện trường sản xuất và duy trì hệ thống theo dõi, đánh giá sát sao sau can thiệp. Sự phối hợp này kỳ vọng sẽ đem lại sự thay đổi năng lực thực chất, giúp cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa tối ưu hóa nguồn lực, bứt phá năng suất và tự tin tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
